zondag, november 19, 2017
Keuze van de Redactie
U bent hier: Home / Bronnen / Culturele Instellingen / Mondriaan Fonds: Nieuwjaarstoespraak Birgit Donker
Mondriaan Fonds: Nieuwjaarstoespraak Birgit Donker

Mondriaan Fonds: Nieuwjaarstoespraak Birgit Donker

  • Nederland
  • Uitgesproken tijdens nieuwjaarsreceptie Mondriaan Fonds op 8 januari in Oude Kerk, Amsterdam
  • nieuwjaarsreceptie-220x148-140x95
  • Mondriaan Stichting
  • http://www.mondriaanfonds.nl
  • info@mondriaanfonds.nl
  • http://www.mondriaanfonds.nl/2015/01/09/nieuwjaarstoespraak-birgit-donker-2/

Waarde vrienden van het Mondriaan Fonds,

Van harte welkom op onze nieuwjaarsbijeenkomst. Fijn dat u hier bent gekomen, om met ons stil te staan bij het begin van 2015. Een jaar dat zo afschuwelijk is begonnen, gisteren met de aanslag in Parijs. Het heeft iets vreemds, om hier nu met elkaar het glas te heffen, terwijl honderd meter verderop een demonstratie voor de vrijheid van meningsuiting plaatsheeft. Die vrijheid is immers ook de cruciale voorwaarde om kunst te maken, om betekenisvolle tentoonstellingen samen te stellen, of boeken, of om op kritische manier archeologische vondsten te duiden. Vandaar dat ik hier ook even bij het Parijse drama stil wilde staan.

Raak vond ik vanmorgen de woorden van Arnon Grunberg, die in zijn column in de Volkskrant schreef: ,,We moeten niet vergeten dat jihadisme en extreem-rechts elkaars bondgenoten zijn en uiteindelijk hetzelfde doel nastreven: de ontmanteling van open liberale samenlevingen waarin diverse bevolkingsgroepen elkaar verdragen.’’ En hij schreef ook, troostrijk: ,,Satire zal elk totalitarisme overleven. Want een profeet die geen satire verdraagt is geen profeet.’’

Wij willen er alles aan doen om ook het komend jaar bij te dragen aan kunst en cultureel erfgoed, die in vrijheid wordt gemaakt en getoond. En we zijn blij dat we deze bijeenkomst vandaag kunnen houden hier in de Oude Kerk, te midden van de installaties van Tony Oursler. Hier zijn we als het ware omringd door heel het werkterrein van het Mondriaan Fonds, dat reikt van erfgoed tot beeldende kunst. Ik zeg vaak, als ik moet uitleggen wat het Mondriaan Fonds doet, dat het werkterrein reikt van hunebed tot hedendaagse kunst of van fossiel tot video. En aan dat rijtje kan ik nu toevoegen: van Oude Kerk tot Oursler.

We hebben veel op stapel staan, in dit nieuwe jaar. In de eerste plaats gaan we ook in 2015 bijdragen aan de vele voorstellen van aanvragers die we krijgen. Vorig jaar kregen we liefst 10 procent meer aanvragen dan het jaar ervoor.

Of het nu gaat om het ontwikkelen van nieuw werk, om exposities van musea en andere erfgoedinstellingen, om aankopen van T.rex tot Isa Genzken, of om al die andere waardevolle projecten die zonder bijdrage van het fonds vaak niet mogelijk zouden zijn. Maar die zéker ook niet mogelijk zouden zijn zonder de bijdrage van de kunstenaars, musea, archieven, presentatie-instellingen en bemiddelaars, die ze creëren. Dat is het fijne aan wat wij kunnen doen: we worden telkens verrast met uitdagende plannen van al die talentvolle kunstenaars en musea die we in Nederland rijk zijn.

Waar die plannen dan vervolgens toe leiden, gaan we bijvoorbeeld zien, begin februari als we voor de derde keer de startersexpositie Prospects & Concepts organiseren. Kunstenaars zullen er het werk tonen dat ze maakten, nadat ze van het fonds een Werkbijdrage Jong Talent kregen. Prospects & Concepts heeft weer plaats tijdens Art Rotterdam. We zijn erg blij dat Mirjam Westen van Museum Arnhem de curator is en dat Tom Postma weer de inrichting verzorgt.

We kijken ook uit naar de Prix de Rome Beeldende Kunst, die dit jaar zal worden uitgereikt aan een talentvol kunstenaar onder de veertig. Twintig scouts dragen deze maand de kandidaten voor aan de jury. Kunstenaars kunnen ook zichzelf voordragen. En derden kunnen eveneens suggesties, mét motivatie, doorgeven aan het fonds, die wij dan weer voorleggen aan de jury.

De juryleden van de Prix 2015 kan ik hierbij bekend maken, dat zijn Beatrix Ruf, Roy Villevoye, Pernille Albrethsen, Jan van de Pavert en Francesco Stocchi. De Prix de Rome wordt eind van het jaar uitgereikt in de Appel, waar ook de expositie zal plaatsvinden.

Nog een nieuwtje: er komt een nieuwe publicatiebijdrage voor kunstboeken. Dit budget was met ingang van 2013 geschrapt, vanuit het idee dat de markt dit wel zou kunnen opvangen. Uit onderzoek van toonaangevende uitgeverijen bleek echter dat vorig jaar het aantal kunstboeken dat op de markt met liefst een kwart daalde. Uitgeverijen en het Mondriaan Fonds hebben er op aangedrongen dat er weer een bijdrage publicaties kwam. In december kregen we een brief van de minister waarin ook zij dit belang onderstreept.

Het ministerie stelt hiervoor 100.000 euro per jaar beschikbaar en het Mondriaan Fonds trekt er nog eens 200.000 euro per jaar voor uit. Dit doen we om waardevolle publicaties mogelijk te maken, die zo belangrijk zijn voor de zichtbaarheid van kunstenaars in binnen- en buitenland. Binnenkort kan hiervoor worden aangevraagd, volg onze nieuwsbrieven en website.

Waar kijken we nog meer naar uit? We zijn benieuwd naar de voorstellen die er komen van musea voor samenwerking – met musea of met andere maatschappelijke partijen. Deze nieuwe bijdrage aan museale samenwerkingen ging vorig jaar van start en er zijn in de loop van het jaar al liefst 41 aanvragen gekomen, waarvan 24 werden gehonoreerd. De projecten lopen uiteen van zestien Limburgse musea die willen samenwerken op het gebied van hun collectiebeheer tot het Natuurhistorisch Museum Rotterdam dat samen optrekt met het Wereld Natuurfonds, wat resulteerde in de expositie Pure Veerkracht over natuur in de stad.

We kijken ook uit naar de Biënnale van Venetië, die begint in mei, en waarvoor herman de vries met curatoren Colin Huizing en Cees de Boer de expositie ‘to be always to be’ samenstelt. herman de vries is inmiddels al in Venetië geweest om er nieuw werk te maken, dat naast bestaand werk zichtbaar zal zijn in het Nederlands paviljoen. Het was trouwens mooi om te zien hoe vorig jaar, in vervolg op de keuze voor herman de vries, de oudere kunstenaar werd gevierd. Veel artikelen verschenen met koppen als ‘rijp heeft de toekomst’ of ‘oud en hip’ en observaties als: Wie volhoudt wordt doorgaans steeds eigenzinniger; oudere kunstenaars lijken op niets anders dan zichzelf.

We zijn verder benieuwd wat The Art of Impact gaat opleveren; dat is het programma van het ministerie en de zes rijkscultuurfondsen, dat de band tussen kunst en andere maatschappelijke domeinen verder moet verstevigen. Kunstenaars en culturele instellingen kunnen hiervoor aanvragen, maar ook publieke én private opdrachtgevers uit andere maatschappelijke sectoren.

We kijken eveneens uit naar de voorstellen die binnenkomen op de open call die we in december uitschreven samen met het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, voor projecten op het grensgebied tussen hedendaagse beeldende kunst, vormgeving, architectuur en e-cultuur. De eerste reacties hierop zijn al binnen.

We kijken ook uit hoe de urgente discussie over het kunstenaarshonorarium zich verder ontwikkelt, nadat we vorig jaar een onderzoek naar de praktijk van het honorarium hebben laten uitvoeren samen met acht andere organisaties op het gebied van de beeldende kunst.

En we blijven ook komend jaar inzetten op collectiebeleid van musea; door bijzondere aankopen te ondersteunen die een aanwinst zijn voor de Collectie Nederland maar ook door te wijzen op het belang van collectiemobiliteit, onder meer in de vorm van een soepel bruikleenverkeer tussen musea.

Prachtig voorbeeld van innovatief bruikleenverkeer is het pop-up museum in het Allard Pierson Museum dat eind deze maand opent. Het is een samenwerking tussen elf musea en televisieprogramma De Wereld Draait Door. Vanaf 29 januari zijn in het Allard Pierson presentaties te zien met werken uit Nederlandse depots, ingericht door de vaste gasten van De Wereld Draait Door. Dit soort projecten maakt collecties zichtbaar voor een breed publiek en vergroot de betrokkenheid én het draagvlak voor erfgoed in Nederland.

Kortom, er staat veel te gebeuren.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over een groep mensen zonder wie het Mondriaan Fonds zijn werk niet zou kunnen doen en dat zijn onze commissieleden. Zij beoordelen de aanvragen die binnenkomen, op grond van de criteria, maar ook op grond van hun wijsheid en ervaring. Met hun expertise weten ze die aanvragen op waarde te schatten. Soms zijn deze adviseurs vakgenoten van de aanvragers, maar lang niet altijd. Wel hebben ze altijd de benodigde kennis. Wij spreken dan ook liever niet van peerreview, maar van expertreview. Het is de expertise van onze adviseurs die bepalend is en cruciaal.

Vandaag nemen wij afscheid van negentien adviseurs wier termijn er op zit en die ik hierbij heel hartelijk wil bedanken. En we verwelkomen dertien nieuwe adviseurs. Hun namen kun je vinden op onze website.

Dan breng ik nu graag een toast uit op een inspirerend jaar voor cultureel erfgoed en kunst – van Oude Kerk tot Oursler – die in vrijheid kunnen worden gemaakt én getoond.

Over Content Editor V

Content editor of PressCenter website.

Schrijf Uw Reactie

Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *

*

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Kies de person met
de hand omhoog *

Scroll To Top